Bijeenkomst Voedsel in de raadszaal van Gooise Meren
Bijgewerkt op: 17 uur geleden
Een zaal vol mensen die allemaal iets met voedsel doen, maar die elkaar nog lang niet allemaal kenden. Dat was het beeld op 8 oktober, toen ruim vijftig inwoners, boeren, ondernemers, onderwijsmensen, ambtenaren en raadsleden samenkwamen in de raadzaal van Gooise Meren.
De bijeenkomst, onderdeel van de Week van Ons Eten, werd georganiseerd door Samen Sneller Duurzaam Gooise Meren, onze stichting en de gemeente Gooise Meren. Waar de werksessie bedoeld was om knelpunten en kansen te verkennen, werd het een uitgebreide kennismaking. Een goed begin: er gebeurt al veel, en er kan meer als we elkaar weten te vinden.
Anouk Stam, beleidsmedewerker van de gemeente Gooise Meren en organisator van de week, trapte de avond af. Ze keek tevreden terug op de week tot dan toe: de filmavond op maandag met een geslaagd nagesprek, de excursies naar de tuinen die vooral bij kinderen in de smaak vielen, en een kookworkshop die zo vol zat dat er een wachtlijst was. “Het laat zien dat dat allemaal leeft in de omgeving”.
De opgave: een voedselsysteem onder druk
De bijeenkomst vond bewust plaats in de raadszaal. Stam: “Dat is een serieuze ruimte, omdat we jullie betrokkenheid en jullie inbreng serieus nemen”. Ze schetste kort de opgave. Het voedselsysteem omvat alles wat met voedsel te maken heeft: productie, verwerking, logistiek, verkrijgbaarheid, consumptie en verlies. In die keten komen landbouw, natuur, biodiversiteit, economie, gezondheid en onderwijs samen. Het huidige systeem loopt tegen zijn grenzen aan, en misschien zelfs erover. Het klimaat en daarmee bodem en water staan onder druk, en kennis van en toegang tot gezond voedsel is niet voor iedereen vanzelfsprekend.
Het voedseltransitiebeleid: vier thema's tot 2050
De gemeente werkt daarom aan een voedselsysteem dat gezonder, duurzamer en toekomstbestendiger is. Gooise Meren is daarin koploper in de regio. Het voedseltransitiebeleid beschrijft doelen richting 2050 in vier thema's: toekomstbestendige voedselproductie, toegankelijk lokaal voedsel, gezonde voedselkeuzes en minder voedselverspilling. Dit jaar is de uitvoering gestart. Volgens Stam is er in zo'n transitie niet één oplossing, heeft iedereen een andere rol en is juist het van elkaar leren en samenwerken nodig.
Wie doet wat: gemeente en gemeenschap
De rol van de gemeente is verbinden (zoals deze week), ondersteunen van initiatieven, en faciliteren met kleine financiële bijdragen en hulp bij het zoeken naar gemeentelijke grond en panden. Het doel is altijd om te versterken wat er al is en richting te geven. Daarnaast kijkt de gemeente intern hoe de voedselopgave een plek kan krijgen in haar eigen processen, zoals subsidies, vergunningen en de nieuwe omgevingsvisie. De gemeenschap heeft volgens Stam een minstens zo belangrijke rol: “Jullie geven handen en voeten aan het beleid. Jullie zijn de beweging en de uitvoeringspartners”. Veel aanwezigen zijn voorlopers die laten zien dat het ook anders kan en wat in de praktijk werkt. Daarmee inspireren ze anderen en ontstaat beweging.
De boeren aan het woord
Vijf agrariërs en een rietsnijder met koeien deelden hun kijk op de keten. Hun boodschap was helder: boeren leveren wat gevraagd wordt. Melkveehouder Frans-Jan ter Beek merkte op dat boeren geen ultrabewerkt voedsel leveren. Zolang consumenten dat blijven kopen, blijft de keten het leveren. Hij zag ook dat inwoners van Muiderberg de ambachtelijke slager en groenteman voorbijlopen en hun boodschappen in de supermarkt doen. Cornelis van Diest, wiens familie al honderd jaar op dezelfde plek boert, onderschreef dat uiteindelijk de consument de keuzes maakt. Hans Pronk stelde nuchter dat lokale voedselproductie nooit de benodigde volumes zal halen. Wouter Slors wees op de kloof tussen boeren en wetenschappers: “wetenschappers praten boers en boeren praten wetenschaps”. Stadsmensen kunnen zich volgens hem moeilijk verplaatsen in een boer wiens inkomen van de productie van een koe afhangt.
Gezondheid en voedselomgeving
De GGD wees op de ongezonde voedselomgeving. Supermarkten maken veel reclame voor ongezond eten, meer dan de helft van de bevolking heeft overgewicht en obesitas neemt toe. De wens is meer balans en een gezonder aanbod. Ook buurtsportcoach Franca Hendriks onderstreepte dat gezondheid meer is dan bewegen alleen. Meerdere inwoners maakten zich zorgen over overgewicht bij jongeren. Anderen legden een verband tussen voeding en ziekte, of stelden de vraag waar ons eten eigenlijk vandaan komt en wat het verschil is tussen voeding en voedsel.
Zelf telen en leren
Een groot deel van de zaal werkt al aan voedsel dichtbij huis: Oogst Vol Liefde Naarden met honderd oogstaandeelhouders, de Groenteclub Bussum, Kindertuinen Bussum (150 kinderen met elk 10 m²), de biologische coöperatieve moestuin in Muiderberg, en de plannen voor een moestuinschool. Op het onderwijs zetten Omgevingseducatie Gooi & Vecht, Jong Leren Eten en basisschool KC De Meerstroom Muiderberg in. Zij willen kinderen al jong in contact brengen met groente uit eigen tuin. Initiatiefnemers van Oogst Vol Liefde zien na bijna twee succesvolle oogstjaren dat lokaal voedsel produceren ook in onze veen- en kleigrond werkt. Ook de bodem kwam ter sprake. Thijn Westermann van Stichting Groen Muiderberg uitte haar zorg over de bodemkwaliteit. Michiel Korthals, emeritus hoogleraar en voorzitter van Stichting Laren Groen, zei dat het huidige landbouwsysteem niet meer klopt en dat we niet weten wat we eten.
Verspilling en zorg
Wethouder Arthur Helling zette vroeger een voedselbank op en leerde daar hoeveel verspilling er in de keten zit. Taste Before You Waste uit Bussum voedt wekelijks zo'n vijftig gezinnen met voedsel dat anders weggegooid zou worden. Zorggroep Vivium organiseert in de Antoniushof Bussum wekelijks ‘Samen Koken en Samen Eten’, waarbij ook de Nederlandse taal geoefend wordt.
Politiek en bottom-up
De gemeente, raadsleden van PRO Gooise Meren en D66 en een medewerker van het Ministerie van Landbouw waren aanwezig. Raadslid Daan Heineke was blij met het voedselbeleid dat is aangenomen en met de vele initiatieven uit de samenleving. Kees Hogenbirk van Samen Sneller Duurzaam GM en onze stichting benadrukte dat deze bottom-up beweging cruciaal is voor de transities die nodig zijn, want alleen overheid en markt redden het niet.
Oproepen uit de zaal
Een aantal deelnemers deed een concrete oproep:
Moestuinschool in oprichting zoekt grond (4000-5000 m2) in Gooise Meren om de school te realiseren. Update: hierover is een gesprek gestart over een mogelijke locatie.
Taste Before You Waste Bussum zoekt binnen enkele weken een nieuwe locatie. Update; inmiddels is bekend geworden dat ze op de huidige locatie mogen blijven!
Basisschool KC De Meerstroom uit Muiderberg zoekt financiering voor een moestuin op het dak.
Voedselbos Hof van Thijsse zoekt bemensing voor onderhoud.
Zorggroep Vivium Bussum zoekt voedselinitiatieven voor workshops en vrijwilligers die kunnen koken.
Heb je grond, een locatie, geld of kookkunsten die je wilt inzetten? Neem contact met ons op, dan brengen we vraag en aanbod bij elkaar.
Hoe nu verder?
Door tijdgebrek bleef het tweede agendapunt liggen: waar liggen kansen in de voedselketen en de voedseltransitie, en welke blokkades moeten daarvoor worden opgelost? Hiervoor gaan we verder met de deelnemers in gesprek.
